Connect with us

Aktualitet

Filmi rikrijon “arratisjen me not për liri” nga komunizmi në Shqipëri

Published

on

Në vitin 1987, një notar profesionist 22-vjeçar i quajtur Tonin Gjini hyri në ujërat e Adriatikut në fshatin verior shqiptar të Velipojës me mikun e tij më të mirë, Pjerin Gjeka. Ata nuk ishin garues, por bashkëpunëtorë në një garë drejt lirisë.

Tetëmbëdhjetë orë më vonë, Gjini doli 18 kilometra përgjatë bregut në qytetin malazez të Ulqinit, në atë kohë pjesë e Jugosllavisë, duke lënë pas tij një regjim paranojak komunist që kishte mbyllur kufijtë e Shqipërisë për dekada. Gjeka u mbyt, 100 metra larg bregut. Gjini e tërhoqi trupin e shokut të tij deri në tokë.

Një çerek shekulli më vonë, Gjini ka rikrijuar rrugën që përshkoi me not, këtë herë për një dokumentar të shkurtër të titulluar “Freestyle to Montenegro”, me regji të Ardit Sadikut.

Filmi ka tërhequr vëmendje të madhe në Ballkan që nga premiera e tij në 2021, veçanërisht në Beograd, dikur kryeqyteti i shtetit jugosllav që ishte gjithashtu komunist, por me një nivel lirie të ndryshëm nga kudo në Evropën Lindore në atë kohë.

Sadiku, i cili ishte një fëmijë i vogël kur Gjini u arratis, tha  se kjo histori e kishte tëhequr shumë si lufta e jashtëzakonshme e një njeriu për liri, por edhe si një mënyrë për t’i kujtuar shikuesve se si ishte jeta jo shumë kohë më parë.

“Për ne është shumë e rëndësishme të flasim për të kaluarën, sepse e kemi varrosur atë”, tha regjisori 31-vjeçar. “Ne priremi të mendojmë se ajo nuk do të përsëritet, por kjo nuk i dihet kurrë. Duke folur për të kaluarën, ne mund të përballemi me më pak konflikte mes nesh.”

Shqipëria në SHBA, nëpërmjet Jugosllavisë

Një skenë nga filmi “Freestyle to Montenegro”. Foto kortezi: Ardit Sadiku

Gjini e kishte menduar shumë gjatë largimin e tij.

“Vendimi për t’u larguar ishte shumë i vështirë, sepse ishte ose vdekje ose liri”, tha ai për BIRN. Nëse do të ishin kapur, “ushtria do të na kishte ekzekutuar”.

Familjarët e mbetur pas u përballën me zemërimin e shtetit.

Me të mbërritur në Ulqin, katër persona me uniforma e çuan Gjinin dhe trupin e Gjekës në Podgoricë, i njohur atëherë si Titograd. Nga aty, Gjini u dërgua në burg në qytetin bregdetar të Kotorrit për një muaj për kalim të paligjshëm të kufirit.

Nga Kotorri, Gjini u dërgua në Beograd, ku u intervistua në ambasadën e Shteteve të Bashkuara të Amerikës.

“Ishin rreth 30 të arratisur të tjerë”, kujton ai. “Dikush ishte arratisur nga malet, dikush nga puna, dikush nga ushtria.”

Gjini u lejua të hynte në SHBA, por familja e tij në Shqipëri u internua nga autoritetet në një fshat të largët në veri të Shqipërisë.

Kur u kthye për herë të parë, në vitin 1992 pas rënies së komunizmit, të afërmit e mikut të tij të vdekur, Gjekës, e pyetën se çfarë kishte ndodhur me të.

“Ata nuk dinin asgjë”, tha ai. Ai u tregoi se jugosllavët e kishin marrë trupin e Gjekës dhe ua kishin kthyer autoriteteve shqiptare, të cilët e varrosën atë në veri të Shqipërisë, “por familja nuk dinte asgjë”.

“Më pas familjarët nëpërmjet një të njohuri të tyre e gjetën. Ata morën një ekskavator, gërmuan dhe e gjetën.”

Ndërgjegjësimi për të kaluarën komuniste të Shqipërisë

Regjisori Ardit Sadiku në Shkodër. Foto: BIRN.

Sadiku nuk kishte dëgjuar kurrë për historinë e Gjinit derisa një koleg në një projekt tjetër i tregoi atij për një burrë “të çuditshëm” që kishte notuar për 18 orë nga Velipoja në Ulqin.

“A është ende gjallë?” e pyeti Sadiku. Ai ishte gjallë dhe ai ishte kthyer në Shqipëri, duke jetuar në qytetin verior të Shkodrës.

Sadiku shkoi të takonte Gjinin dhe ata ranë dakord të rikrijonin notin. Por në vend që të merrte dikë tjetër për këtë, Sadiku donte Gjinin, i cili në atë kohë ishte rreth të 40-tave.

“Ai është një person krejtësisht origjinal dhe kjo më bindi ta marr për dokumentarin, sepse Tonin ishte i çuditshëm, por i vërtetë në të njëjtën kohë”, tha Sadiku për BIRN.

Megjithatë, Gjini dukej “i frikësuar” nga uji kur ata erdhën për të rikrijuar notin, tha Sadiku. “Shumë gjëra kanë ndryshuar dhe ai është më i moshuar tani.”

Sadiku beson se filmi i tij tregon tranzicionin e Shqipërisë dhe luftën e një njeriu për liri.

Synimi i Gjinit, tha ai, “ishte të fitonte lirinë, pra fizikisht; se liria mendore ishte diçka tjetër që ai do duhej ta gjente kur ikte në Amerikë.”

“Po, ai gjeti lirinë fizike, por shoku i tij nuk e gjeti sepse shoku i tij u mbyt.”

“Trupi i tij u zbulua në vitin 1992, sepse në atë kohë trupat e personave të vdekur gjatë arratisjes dërgoheshin në vende të panjohura, si një lloj dënimi për të afërmit e tyre që nuk kishin ku të shkonin.”

“Freestyle to Montenegro” është shfaqur në rreth 10 festivale filmi. Në Beograd ai u shfaq dy herë dhe u pasua me pyetje nga publiku për Gjinin dhe regjimin komunist në Shqipëri.

“Reagimi ishte i mirë. Filmi u pëlqye”, tha Sadiku. “Fakti që një pjesë e filmit ka të bëjë me udhëtimin e Toninit drejt Jugosllavisë ringjalli nostalgjinë për komunizmin”, tha ai, por shtoi: “Ata e pëlqejnë shumë Jugosllavinë. Unë ndiej të kundërtën për Shqipërinë e epokës së komunizmit.”

Në këtë kuptim, tha ai, është e rëndësishme të flasim për të kaluarën.

“Unë shoh shumë të rinj që thonë se ‘komunizmi ishte i mirë’. Edhe fakti që ata mendojnë në këtë mënyrë është i gabuar dhe i dëmshëm.”

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Aktualitet

“Për çfarë e do drejtoresha e QSUT krevatin dopio në zyrë?”, Berisha thirrje qytetareve nga Kuvendi: më 7 korrik në protestë, të ndalim revanshin e vjedhjeve!

Published

on

By

Kryetari i Partisë Demokratike, Sali Berisha ka reaguar ashpër ndaj qeverisë nga foltorja e Kuvendit. Ai nuk i kurseu ironitë në drejtim të një lajmi që qarkulloi në media se Albana Fico, drejtoresha e Përgjithshme e Qendrës Spitalore “Nënë Tereza” kërkoi krevat dopio për zyrën e saj.

Mes të tjerash Berisha iu bëri thirrje qytetarëve që të marrin pjesë në protestën e 7 korrikut.

“Përdorni firmat tuaja. Vjen dekreti këtu. Po s’vjen dekreti për atë që s’kanë me se të blejnë qumështin, për fermerin, që po falimenton. Se ke qene dhe e Bujqësisë (I drejtohet Ikonomi). E a di se lopët, dhitë, kërerët, janë më pak sot, 7 e 700 mijë krerë. Sipas statistikës. Rri tani mos i dil zot. Ai po ju përpin dhe ju me vjedhjet e tij. Mos i dilni zot atij. Gadafi, Gadaf mbetet, se përmirësonte dot imazhin. Si mund të sillni një dekret të tillë?! Ju bëj thirrje qytetarëve shqiptarë, të gjitëh në protestë. Ti ndalim revanshin e vjedhjeve të këtij grupi që s’ka as moral që vjedh në çdo stinë, në çdo kohë, në erërrirë dhe dritë. S’ka të ndalur! Si ka mundësi që të bini dekretin këtu? E morët vesh drejtoreshën e përgjithshme të Spitalit, gjysmë kunatë e ministrit të Rendit, që na porosit miliona euro për zyrën dhe shtrat dopio. Dhomë gjumi është zyra? Ca është kjo që bëni? Si ka mundësi? A vini nga zona bujqësore të vendit? A e kuptoni se ça po bëhet me fermerët shqiptarë sot? Po i shkatërroni fermerët me pikat e grumbullimit. Ky Gentjan Sharra aty, ka deklaruar këtu se Sali Berisaha ka tokë në Tiranë, Dhërmi, në Lalz. Tani informoj shqiptarët se ai do ketë 6 padi, 3 civile dhe 3 penale. Shume shpejt do të dalë dhe ai në kërkim si Gentjan Sharra i tij.”, tha Berisha.

Continue Reading

Aktualitet

Operacion masiv në Shkodër, 150 të shoqëruar për mashtrimet në call center

Published

on

By

Një operacion i madh po zhvillohet aktualisht në Shkodër nga forcat e policisë kundër mashtrimeve të bëra në call center të ndryshëm.

Sipas burimeve të Fax News, deri më tani bëhet me dije se janë shoqëruar 150 persona si përgjegjës për mashtrimet me “Forex”.

Janë gjetur bazat ku zhvillohej puna dhe janë sekuestruar pajisjet e përdorura me qëllim mashtrimin e shtetasve të huaj. Më tej priten edhe disa arrestime.

Continue Reading

Aktualitet

Një veteriner tregon se çfarë bën çdo kafshë në minutat e fundit të jetës

Published

on

By

Një nga momentet më të trishta që përjeton kushdo që ka një kafshë shtëpiake është ai i ndarjes. Në mënyrë të pashmangshme, edhe pse është e vështirë për t`u pranuar, përgjithësisht miku ynë me katër këmbë jeton më pak se ne. Kështu që, ndërsa ne e shoqërojmë gjatë gjithë jetës së tij, ai mbetet me ne vetëm për një periudhë shumë të shkurtër, e cila në mënyrë të pashmangshme lë gjumë, boshllëk dhe një dhimbje të patregueshme në momentin e lamtumirës.

Shumë kafshë, në fakt, që vuajnë nga sëmundje të pashërueshme ose që kanë arritur në fazat terminale të disa patologjive për të cilat terapitë janë joefektive, duhet t’i nënshtrohen eutanazisë, e cila edhe pse është gjëja më e vështirë për njerëzit që e marrin këtë vendim, është në fakt i duhuri për mikun 4-putrosh që po vuan.

Të bëhesh egoist dhe të mos dëshirosh të heqësh dorë nga qeni ose macja, nuk është diçka e mirë.

Akoma më egoiste është të mos qëndrosh në të njëjtën dhomë me të në momentet e fundit. E dini se çfarë bën një kafshë në momentet e fundit? Kërkon me sy për të zotin.

Ta mendosh që 90% e atyre që zgjedhin eutanazinë për kafshën e tyre, nuk qëndrojnë në një dhomë me ta, sepse nuk durojnë dot.

“Teksa bëhet ai injeksion, në momentet e fundit kafshët shikojnë përreth të dëshpëruara, duke kërkuar të zotët e tyre. Kjo ma thyen zemrën”, thotë një veteriner.

Pra, akti i vërtetë i dashurisë, sado i vështirë të jetë, është të qëndrosh me ta deri në fund. Në fund të fundit është një sakrificë që ata e meritojnë, për gjithë dashurinë e sinqertë, besnikërinë, shoqërinë dhe butësinë që na kanë dhënë në vitet tona së bashku.

Një tjetër veteriner, i cili publikoi një postim në Facebook për t’i bërë pronarët të kuptojnë se dëshira e vërtetë e kafshëve të tyre, para se të vdesin, është të shohin se kush i ka shoqëruar gjatë gjithë jetës së tyre, e përforcon këtë mendim.

“Ju keni qenë qendra e jetës së tyre për një kohë të gjatë. Ju jeni familja e tyre. Është e vështirë, është shkatërruese për ju, por ju lutem mos i lini vetëm. Mos i lini të ikin nga kjo botë, në një dhomë plot me të huaj, në një vend që nuk u pëlqen. Ajo që shumica e njerëzve nuk e dinë është se ata të kërkojnë me sy kur ti largohesh! Ata kërkojnë në çdo fytyrë të njerëzve në dhomë për fytyrën e njerëzve që duan. Ata nuk e kuptojnë pse e lanë tani që është sëmurë. Mos u trego frikacak vetëm sepse mendoni se kjo të dhemb shumë. Mendo pak si ndihet miku yt i braktisur”, shkruan veterineri.

Continue Reading

LAJMI FUNDIT

Copyright © 2021 EE Times TV

error: Content is protected !!